حفظ انگیزه تحصیلی در دوران کرونا

موضوع انگیزه تحصیلی همیشه برای دانش آموزان، دست اندرکاران آموزشی و والدین موضوع بسیار مهمی بوده و هست. به همین دلیل پژوهش های بسیار زیادی را به دنبال داشته است. انگیزه به عنوان نیروی محرک برای افراد عمل می کند، آنها را به حرکت وا می دارد و انرژی لازم برای ادامه مسیر را برای آنها فراهم می کند.

انگیزه نیرویی درونی است که به رفتارهای بیرونی ما جهت و نیرو می دهد. خیلی اوقات از نبود انگیزه ی تحصیلی صحبت به میان می آید اما باید به این موضوع توجه داشت که انسان هیچ وقت خالی از انگیزه نیست. در واقع وقتی دانش آموزی که صبح از خواب بیدار می شود، دوش می گیرد، به ظاهر خود اهمیت می دهد ، صبحانه می خورد و به دنبال فعالیت هایی غیر از فعالیت های مرتبط با درس و مدرسه می رود نمی توان گفت که این دانش آموز فاقد انگیزه است زیرا نیرویی که او را از رخت خواب بیرون می کشد انگیزه است. اما این نیروی درونی هیچ میل و کششی به سمت فعالیت های آموزشی ندارد.

اهمیت انگیزه در دوران کرونا:

یکی از مهمترین عواملی که روی انگیزه انسان تأثیر می گذارد خلق است. خلق به معنی حال و هوا و احوالات فرد است که عامل مهمی در انگیزه مندی به شمار می رود. وقتی انسان خلق خوبی دارد و حالش خوب است انگیزه بالایی هم دارد اما خلق بد و بی حوصلگی بهترین دانش آموزان را هم از درس فراری می کند و به قول معروف دست و دل او به هیچ کاری نمی رود. یکی از عواملی که به شدت تأثیر منفی روی خلق می گذارد در خانه ماندن در دوران کرونا است. در خانه ماندن ، فعالیت های تکراری و خالی از تنوع باعث پایین آمدن خلق و بی حوصلگی افراد می شود که انگیزه آنها را هم تحت تأثیر قرار می دهد. حالا در این دوران حفظ انگیزه از اهمیت بیشتری برخوردار است زیرا تنها چیزی که دانش آموزان را وادار به درس خواند در این دوران می کند انگیزه است.

  • منشأ انگیزه ها

همان طور که قبلا گفته شد انگیزه یک نیروی درونی است و از درون فرد سرچشمه می گیرد و باید تلاش کنیم تا این نیرو را فعال کنیم. برای اینکه بتوانیم این نیرو را فعال کنیم باید بدانیم که منشأ این نیرو کجاست. یکی از مبانی انگیزه نیاز های روان شناختی انسان است. نیرویی که به فرد انگیزه کار کردن می دهد کسب درآمد و از طریق آن برآورده کردن نیاز های اساسی است. نیرویی که به ما انگیزه می دهد برای تلاش و رسیدن به یک موقعیت شغلی خوب جایگاه اجتماعی است که آن شغل به ما می دهد و نیاز ما به احترام و شایستگی را بر آورده می کند. و از همه مهم تر نیرویی که انگیزه تحصیلی دانش آموزان را فعال می کند.

سه نیاز روان شناختی که منشأ انگیزه مندی انسان است عبارتند از: نیاز به احساس شایستگی، نیاز به خود مختاری و نیاز به پیوند جویی.

  • نیاز به شایستگی:

یکی از انگیزه ساز ترین نیاز هاست. این نیاز شامل نیاز به مؤثر بودن، کارآمد بودن و به قول معروف آدم حسابی بودن را نیز شامل می شود. دانش آموزان معمولا مشتاق این هستند که برای دیگران و محیط اطرافشان کارآمد باشند، استعداد ها و مهارت هایشان به نمایش گذاشته شود تا بتوانند به واسطه آن خودشان را به عنوان یک بزرگسال به دیگران معرفی کنند و جایگاه قابل قبولی برای خودشان به دست بیاورند. این نیاز همیشه برای تحریک و جهت دادن به رفتار آماده است.

پس اگر دانش آموز بداند که درس خواندن به او برای برآورده کردن این نیاز کمک می کند به شدت از آن استقبال می کنند یکی از دلایلی که دانش آموزان در سن نوجوانی به شدت به یادگیری مهارتها علاقه مند می شوند این است که می توانند با به کار گیری مهارت های خود احساس شایستگی کنند. پس این می تواند هنر سیستم آموزشی و معلم باشد که درس را به شکلی سودمند و کاربردی آموزش دهد تا این انگیزه برای یادگیری در فرد ایجاد شود.

  • نیاز به خودمختاری:

خود مختاری زمانی اتفاق می افتد که فرد علت رفتارش است، یعنی احساس کند در انتخاب هایش دارای اراده و اختیار است. اگر خودمختاری دانش آموزان تایید شود و مورد توجه و احترام معلم و والدین قرار گیرد به شدت افراد را برای رفتار های آموزشی انگیزه مند می کند.

  • نیاز به پیوند جویی:

رابطه والدین با فرزندان و همچنین رابطه معلم با دانش آموزان بسیار اهمیت دارد. فضایی که در خانواده حاکم است بر انگیزه تحصیلی دانش آموزان تأثیر می گذارد ، انگیزه مند بودن پدر و مادر و حتی معلم بر عملکرد آموزشی دانش آموزان تأثیر می گذارد. والدینی که خودشان انگیزه ای برای برنامه ریزی و مدیریت زمان ندارند نمی توانند این توقع را داشته باشندکه فرزندانشان از انگیزه تحصیلی بالایی برخوردار باشند. نکته دیگر نوع ارتباط والدین با دانش آموزان است که به شدت برگرفته از شیوه های فرزند پروری والدین است . روان شناسان تربیتی معتقدند رابطه والد و فرزند باید بر سه اصل استوار باشد: دوستانه بودن، منصفانه بودن و قاطعانه بودن.

دانش آموزان باید بدانند که وظایفی دارند و باید به آن عمل کنند. و والدین با رفتار قاطعانه خودشان اهمیت این موضوع را نشان می دهند.رابطه دوستانه والدین با دانش آموزان که احساس محبت و پیوند بین آنها برقرار باشد مثل زمانی که فرزند شما به اجبار ظرف های شام را بشوید یا به این خاطر که شما خسته هستید و نیاز به استراحت دارید این کار را انجام دهد. در مورد دوم ارتباط دوستانه ای که شما با فرزندتان دارید انگیزه شستن ظرف ها را در او فعال کرده است. همچنین رابطه باید منصفانه باشد.

والدینی که سبک فرزند پروری آنها سخت گیرانه یا دیکتاتوری هست میزان انتظاراتی که از فرزندانشان خیلی بیشتر از خدماتی است که به آنها می دهند و معمولا این فرزندان علاوه بر موفقیت هایی که به دست می آورد احساس خشنودی ندارند که به شدت انگیزه آنها را تحت تاثیر قرار می دهد.

والدینی که سبک فرزند پروری آنها سهل گیرانه است برعکس در برابر خدماتی که به فرزندشان ارائه می دهند هیچ توقعی ندارند و این باعث متوقع بودن فرزندشان می شود و آنها تعیین کننده شرایط خودشان حتی پدر مادر هستند. اما والدینی که سبک قاطعانه دارند رابطه ای پایاپای و منصفانه با فرزندشان دارند و فرد می تواند جایی که در آن زندگی می کند قوانینی دارد و باید تا زمانی که آنجاست آن قوانین را رعایت کند.

سخن نهایی

در کل شیوه والدگری شما بر رفتار تحصیلی فرزندتان تأثیر غیر قابل انکاری دارد. وینیکات به والدینی که از فرزندانشان شکایت می کردند می گفت: به من بگو چگونه والدی هستی تا به تو بگویم چگونه فرزندی داری.که نشان دهنده اهمیت سیستم خانواده در رفتار فرزندان است .

 

 

نگارنده: آمنه کشاورز کارشناس ارشد مشاوره

عوامل موثر بر انگیزه تحصیلی

 در این مقاله به بررسی عوامل موثر بر انگیزه تحصیلی می پردازیم. انگیزش یا انگیزه به عنوان وضعیت درونی فرد تعریف می شود که محرک و جهت دهنده و عامل رفتار او می باشد. شاید این سوال برای شما ایجاد شده باشد که چه چیز باعث می شود تا افراد در شرایط متفاوت رفتار خاصی را از خود نشان بدهند؟ مثلا وقتی یک دانش آموز از مدرسه به خانه برمی گردد به سرعت تکالیف درسی خود را می نویسد. اما دانش آموز دیگری بازی کردن با همسالانش را ترجیح می دهد. همه این رفتارها از انگیزه های افراد نشأت می گیرد. افراد انگیزه های متفاوتی دارند که علل مختلفی دارد.

پیشنهاد مشاورین ما که خیلی از رقیب های شما از آن بی اطلاع هستند، استفاده از کتاب برنامه ریزی با دوربین مدار بسته که دومین کتاب خودیاری جهان هست، می باشد. در این کتاب، هر روز با جملات انگیزشی جدیدی برخورد می کنید که مسیر موفقیت را برای شما هموار تر می کند. در ضمن با یاد دادن روند برنامه ریزی دقیق و اصولی، به افزایش کیفیت و افزایش سرعت مطالعه شما به شکل قابل توجهی کمک می کند.

انگیزه در روانشناسی مبحثی بسیار وسیع است و مطالعات فراوانی در مورد آن صورت گرفته است. مثل نظریه رفتارگرایی درباره انگیزش که بر عوامل بیرونی، محرک ها، پاداش ها و تنبیه هایی که در محیط رخ می دهند، تاکید دارد. و یا نظریه انسان گرایی که بر منابع درونی انگیزش تاکید می کند. و یا رویکردهای نظریۀ شناختی به مبحث انگیزش ، که بیان می کند رفتار فرد اساساً ناشی از تفکر اوست. در واقع رفتار فرد به دلیل تفسیری است که از وقایع و شرایط به عمل پدید می آید.

عوامل موثر بر انگیزه تحصیلی

عوامل گوناگونی می تواند بر انگیزه تحصیلی فرد تاثیر بگذارد. در این مقاله قصد داریم به تاثیر سه مولفه مهم در اهمیت شکل گیری انگیزه تحصیلی دانش آموزان بپردازیم. هدف ها، علایق و خودپنداره ها 3 عامل بسیار مهم در انگیزش تحصیلی دانش آموزان می باشند که به بررسی  هرکدام می پردازیم و شما ضرورت داشتن انگیزه تحصیلی در نوجوانان را می توانید درک کنید.

هدف ، اولین عامل موثر بر انگیزه تحصیلی

هدف عبارت است از نتیجه ای که یک فرد برای دستیابی به آن کوشش می کند. رفتار هدفدار باعث پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می شود. زیرا توجه فرد را در تکلیفی که باید انجام دهد بالا می برد و موجب کشف راهبردهای جدید برای رسیدن به هدف می شود. نوع هدف هایی که فرد برای خود انتخاب می کند در انگیزه او تاثیر می گذارد. تحقیقات نشان می دهد هر چه هدف های مشخص شده درجه دشواری متوسطی داشته باشند و دسترسی به آن ها در آینده نزدیک میسر باشد، انگیزش و پیگیری بیشتری به همراه دارند. در این قسمت می توانید به اهمیت انگیزه تحصیلی برای دانش آموزان پی ببرید.

اگر دانش آموزی در انتخاب هدف خود مشکل دارد، باید به او کمک کرد تا بتواند هدفی برای خود انتخاب کند. مثلا با نشان دادن الگوهای موفق به او، می توان مسیر تحصیلی دانش آموزان را مشخص کرد و به آن ها انگیزه بخشید. خصوصا در سنین نوجوانی که معمولا با سردرگمی هویتی همراه است و خیلی از دانش آموزان بیش از اینکه بخواهند وقت خود را برای مطالعه بگذارند، ترجیح می دهند وقت خود را با همسالان خود بگذرانند که این مسئله گاهی منجر به انحراف می شود. اما والدین آگاه می توانند با مدیریت روابط فرزندشان و آگاهی دادن به نوجوانان برای انتخاب هدف درست برای آینده به آن ها در این مسیر کمک کنند که روش موثر در انگیزش تحصیلی نوجوانان نیز محسوب می شود.

علاقه ، دومین عامل موثر بر انگیزه تحصیلی

سطح انگیزه تحصیلی دانش آموزان با علایق آن ها نیز در ارتباط است. طبق تحقیقات انجام شده، علاقه اندک به درس باعث افت انگیزه دانش آموزان می شود. هر چه علاقه دانش آموز به درس بیشتر باشد، یادگیری او نیز عمیق تر و پایدار خواهد شد. بخش عمده علاقه مند کردن دانش آموزان به درس بر عهده معلمان است که با روش های خلاقانه تدریس می توانند دانش آموزان را به درس و مدرسه علاقه مند کنند.

عوامل زیادی در بی علاقگی دانش آموزان به مدرسه و درس وجود دارد. مثل سختگیری های بیش از حد والدین، رفتارهای بد معلمان، تنبیه و سرزنش بیش از حد و… در مقابل عوامل خیلی ساده ای در شکل گیری علاقه دانش آموزان به معلم، مدرسه و مطالعه کردن وجود دارد. تشویق کلامی که گاهی برخی از معلمان خیلی کم از آن استفاده می کنند، اما تاثیر بسیاری در ایجاد علاقه تحصیلی در دانش آموزان نسبت به مسائل تحصیلی داشته و درنتیجه باعث ایجاد انگیزه برای یادگیری بیشتر می شود. گاهی دانش آموزان به خاطر علاقه به یک معلم سعی در یادگیری بیشتر دروس می کنند. روابط معلم و دانش آموز می تواند نقش مهم در انگیزش تحصیلی در دانش آموزان و یادگیری دروس داشته باشد.

خودپنداره ها ، سومین عامل موثر بر انگیزش تحصیلی

انگیزش تحصیلی دانش آموزان متاثر از خودپنداره های آنان نیز هست. اینکه دانش آموزان چه تصوری درباره خود و استعدادها و توانایی های فردی و کارآمدی خود دارند، در تعیین هدف و میزان موفقیت و شکست آن ها موثر است. مثلا افرادی که فکر می کنند توانایی آنان ثابت و تغییر ناپذیر است، نمی توانند اهداف بزرگتری را برای خود انتخاب کنند. برعکس، آنان که توانایی خود را تغییرپذیر و افزایش یابنده می دانند، اهداف بزرگ تری را پیش روی خود قرار می دهند. پیش بینی چگونگی نتایج رفتار، عامل مهمی در انگیزه تحصیلی افراد است. آلبرت بندورا این پیش بینی را “خود کارآمدی” می نامد و آن را اعتقاد به توانایی خود برای سازمان دادن و اجرای فعالیت های لازم برای دستیابی به هدف معین تعریف می کند.

شرایط موثر بر انگیزه تحصیلی دانش آموزان

باورهای خودکارآمدی افراد چگونگی احساس، تفکر، رفتار کردن و به طور کلی پیشرفت افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. افرادی که خودکارامدی بالایی دارند و به توانایی هایشان به انجام کار باور دارند، در فعالیت ها بیشتر شرکت می کنند تا افردی که خودکارآمدی پایینی دارند و توانایی هایشان را قبول ندارند. دانش آموزان خودکارآمد به ویژه هنگام مواجهه با مشکلات، بیشتر از افرادی که نسبت به قابلی تهای خود تردید دارند از خود سخت کوشی و پشتکار نشان می دهند. یکی از از وظایف مهم والدین و معلمان بالا بردن احساس خودکارآمدی در دانش آموزان است. دانش آموزان هرچه بیشتر احساس خوبی نسبت به توانایی های خود داشته باشند، در مواجهه با چالش ها سخت کوشی بیشتری از خود نشان می دهند و تلاش بیشتری می کنند. هرچه انگیزه های فرد درونی باشد، پیشرفت تحصیلی بیشتری به همراه دارد. انگیزه درونی ماندگارتر است و باعث می شود فرد هنگام شکست، زود نا امید نشود. در این قسمت شما روش ایجاد علاقه تحصیلی در دانش آموزان را متوجه شدید.

برای اطلاعات بیشتر در زمینه شناسایی عوامل موثر بر انگیزه تحصیلی می توانید با کارشناسان موسسه مرکز مشاوره افراز تماس حاصل بفرمایید.