فرسودگی شغلی | راه های جلوگیری از فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی یکی از جدی ترین آسیب های شغلی در دوران کاری هر فرد است و معمولاً سازمان ها و شرکت های موفق و پیشرو به شدت به بروز این عارضه در بین کارکنانشان هوشیار هستند زیرا می دانند که یکی از اصلی ترین عواقب فرسودگی کاهش بهره وری، افزایش خطا در فرایند کار و چه بسا اشتباهات انسانی غیر قابل جبران می باشد.از طرفی فرسودی در شغل باعث کاهش رضایت شغلی نیز می شود حتی اگر شرایط مالی شما در شغلتان ایده آل باشد. با توجه به شرایط اقتصادی امروز و رقابتی شدن مشاغل میزان فشاری که افراد شاغل تحمل می کنند بسیار بیشتر از گذشته است و به همین دلیل احتمال ابتلا به فرسودگی نیز افزایش یافته و ناگزیراست. جدای از اینکه سازمان ها و روانشناسان صنعتی و سازمانی حاضر در هر مؤسسه باید نسبت به این مقوله هوشیار باشند خود ما نیز باید نسبت شرایط خودمان آگاهی داشته باشیم تا بتوانیم به موقع خود را از این احساس بد رها کنیم. پس باید راه های جلوگیری از این آسیب را یاد بگیریم.

فرسودگی شغلی چیست؟

فرسودگی شغلی نشانه هایی دارد که به ما هشدار می دهد داریم به مرز های این آسیب نزدیک می شویم پس اگر این نشانه ها را در خود دیدیم باید شیوه خود را در زندگی و کار مورد بازنگری قرار دهیم: وقتی احساس می کنید از سر کار رفتن بیزار شدید، دوست دارید زمان بیشتری در رخت خواب بمانید، صبح ها به سختی خودتان را برای رفتن به محل کار آماده می کنید، زمان هایی که فقط به خاطر ضرورت های مالی خودتان را برای کار کردن مجبور می کنید، دیگر در محل کار انرژی و انگیزه سابق را ندارید، حوصله بحث کردن با ارباب رجوع را ندارید و رفتار های پرخاشگرانه شما فزایش یابد و یا به عبارت بهتر خیلی زود از کوره در می روید …

همه اینها و شدت و مدت زمان وجود آنها نشان دهنده قرار گرفتن شما در مرز های فرسودگی شغلی خفیف تا شدید است. و باید به سرعت مورد بررسی و درمان قرار بگیرد. بنابراین اگر بخواهیم یک تعریف کلی برای فرسودگی شغلی داشته باشیم باید بگوییم زمانی است که شما از نظر روانی، جسمی و عاطفی خسته هستید. یعنی هیجان و انرژی قبل را ندارید، تمرکز و پشتکار قبل را ندارید و توان بدنی شما نیز نسبت به گذشته تحلیل رفته است و پایه و ریشه اصلی همه این موارد استرس و فشار زیاد و یا طولانی مدت است.

عوامل به وجود آورنده فرسودگی شغلی

عوامل خیلی زیادی در به وجود آمدن این احساس دخیل هستند در واقع هر پدیده و شرایطی که باعث ایجاد فشار و استرس شود می تواند در زمره ی عوامل به وجود آورنده قرار گیرد اما می توان همه آن عوامل را در دو دسته کلی تقسیم بندی کرد: عوامل محیطی و عوامل فردی یعنی عواملی که خارج از فرد قرار دارند و عواملی که به خود فرد مربوط می شوند. عوامل بیرونی و محیطی همانند محیط کار، شرایط و قوانین حاکم در فضای کاری ، حتی مسیر رفت و برگشت به محل کار، شرایط دسترسی به محل کار، رفتار کارفرما به کارکنان، رفتار و تعامل کارکنان با یکدیگر و ….

اما عوامل فردی مربوط به خود شخص و ویژگی های شخصیتی خود اوست مانند افراد کمال گرا که به شدت در معرض فرسودگی قرار دارند زیرا به دنبال این هستند که کارها را به صورت تمام و کمال به انجام برسانند وهمین شرایط باعث می شود بیشتر از دیگران خسته شوند و در نتیجه بیشتر تحت فشار قرار بگیرند که در طولانی مدت از توان آنها می کاهد یا افراد دارای تیپ شخصیتی A که همواره به دنبال برتر بودن و رقابت با دیگران هستند؛ آنها نیز فشار زیادی را متحمل می شوند.

چگونه از فرسودگی شغلی جلوگیری کنیم؟

حالا که به اهمیت این عارضه پی بردیم و متوجه عوامل به وجود آورنده آن شدیم باید یاد بگیریم که چگونه از وقوع فرسودگی شغلی جلوگیری کنیم و از آنجایی که در بازار کار فعلی تقریبا همه ما ممکن است در طول دوران شغلی خود این احساس را تجربه کنیم باید یادبگیریم که چگونه شرایط خود را بهبود بخشیم و به دوران قبل برگردیم.

  1. مدت زمانی را از کار فاصله بگیرید: درست از که در شرایط اقتصادی فعلی یک روز فاصله گرفتن از کار به معنی چند روز عقب افتادن از اهداف کاری و حتی ضرر های مالی شدید است اما اگر قرار باشد در انتهای تمام تلاش ها درگیر فرسودگی شویم و آنقدر در ما ریشه بدواند که نتوانیم ادامه دهیم ضربه شدید تری به مسیر شغلی ما وارد می شود. پس سعی کنیم روز هایی را از شرایط پر فشار و پر استرس کاری فاصله بگیریم و تا در آرامش کامل بتوانیم نیروی خود را برای ادامه راه تجدید کنیم.
  2. نگرش شغلی خود را تغییر دهید: اگر به کار کردن تنها به عنوان یک منبع درآمد نگاه می کنید باید به شما هشدار داد که در شرایط سخت کاری نمی توانید ادامه دهید و به قول معروف کم می آورید. سعی کنید خود را در شرایط شغلی به عنوان یک انسان مفید در نظر بگیرید از فرایند کاری خود لذت ببرید. سعی کنید با همکارانتان تعامل مثبت داشته باشید. واقعاً گذراندن زمان در محل کار بدون داشتن تعامل با دیگران به شدت طاقت فرساست.
  3. در صورت امکان محیط کاری خود را تغییر دهید: اگر واقعا کار کردن در محیط شغلی به شما آسیب می زند تمام تلاش خود را انجام دهید تا محیط شغلی خود را تغییر دهید و اگر این امکان وجود ندارد سعی کنید با کمک گرفت از یک مشاور شغلی تغییرات مثبتی در محیط کار خود به وجود آورید. گاهی اوقات خودتان به تنهایی نمی توانید به تصمیم درست برسید و شاید اطلاعات محدودی که دارید شما را به مسیر اشتباه ببرد پس کمک گرفتن از یک فرد متخصص بهترین گزینه است. در این شرایط می توانید از خدمات مشاوره شغلی و سازمانی مرکز مشاوره فراز کمک بگیرید.
  4.  ورزش کنید: اینکه ورزش چقدر می تواند توان جسمی و روانی ما را افزایش دهد و انرژی منفی و استرس را از ما دور کند از نظر علمی ثابت شده است و نیاز به اثبات ندارد. سعی کنید زمان هایی را به ورزش کردن اختصاص دهید.
  5. خواب مناسب و کافی: یکی از ضروری ترین نکاتی که باید همیشه در زندگی به آن توجه کنیم داشتن خواب کافی است. کم خوابی یکی از اصلی ترین دلایل به وجود آورنده استرس است زیرا فرد مجبور می شود به رغم خستگی به کار خود ادامه دهد. همچنین بی خوابی باعث افزایش آمار خطای انسانی در محیط کار می شود که در برخی مشاغل به شدت خطرناک است.
  6. از دیگران کمک بخواهید: اگر ادامه دادن در شرایط پر فشار و پر استرس برایتان خسته کننده شده و احساس می کنید که دیگر نمی توانید به این شکل ادامه دهید حتماً با کارفرما یا سرپرست خود در میان بگذارید و یا اینکه همان طور که در قسمت های قبل گفته شد از یک متخصص کمک بگیرید.

راه های زیادی برای جلوگیری از فرسودگی شغلی وجود دارد که بستگی به شرایط شغلی و زندگی هر فرد متفاوت است. اما این موضوع باید مورد تاکید قرار گیرد که فرسودگی اگر ادامه یابد می تواند فرد را دچار اختلالات دیگری نیز کند مانند افسردگی و همچنین می تواند بخش های دیگر زندگی فرد را درگیر کند مانند زندگی خانوادگی و زندگی اجتماعی و …

 

 

نگارنده آمنه کشاورز کارشناس ارشد مشاوره

روش هایی برای ایجاد خلاقیت در محیط کار

ایجاد خلاقیت در محیط کار جزء آن دسته از فاکتور هایی است که وجود آن در محیط کار علاوه بر اینکه توسعه و پیشرفت یک کسب و کار را تضمین می کند باعث جذابیت آن شغل نیز می شود. شغلی که خلاقانه باشد و افراد را وادار کند که تفکر خلاقانه ای داشته باشند خالی از یکنواختی است که همین امر نقش بسیار مهمی در رضایت شغلی کارکنان دارد و بازدهی شغلی آنان را نیز بالا می برد. همچنین یک محیط شغلی خلاقانه فرسودگی شغلی را نیز به تعویق می اندازد زیرا فعالیت ها و و ظایف شغلی برای افراد جذاب، چالش انگیز و لذت بخش است.

شاید این گفته ها باعث شود فکر کنید که همه مشاغل نمی توانند شامل این ویژگی شوند. این درست است که برخی از مشاغل ذاتاً خلاقانه هستند اما می توان با استفاده از تکنیک های ساده ای محیط شغلی را به سمت یک جو خلاقانه هدایت کرد.

روش های ایجاد خلاقیت در محیط کار:

• انعطاف پذیری در محیط کار

شیوه کار کردن افراد با یکدیگر متفاوت است و برای اینکه بتوانیم بهترین عملکرد را از افراد به دست آوریم باید تفاوت های فردی آنها را در نظر بگیریم و به آنها احترام بگذاریم. افراد به شکل های متفاوتی می توانند بهترین عملکرد خود را به نمایش بگذارند. مثلا برخی افراد به تنهایی بهتر کار می کنند تا اینکه به صورت گروهی کار کنند و یا برعکس یا اینکه برای برخی از کارکنان سخت است که مجبور باشند تمام روز را ایستاده کار کنند و یا مجبور باشند به طور مداوم روی صندلی بنشینند. پس رعایت این تفاوت های فردی و انعطاف به خرج دادن در واگذاری مسئولیت به افراد باعث می شود که کارکنان احساس راحتی بیشتری کنند و در نتیجه عملکرد بهتری داشته باشند که یکی از نتایج آن خلاقیت در محیط کار است.

• محیط کاری چشم نواز

معمولاً کارفرما ها بری انتخاب مکان و فضای شغلی خودشان و یا به هنگام چیدمان فضای شغلی بیشتر به این نکات توجه دارند که چیدمان فضای شغلی و محیط کار به گونه ای باشد که به بازدهی کاری بیشتر و یا خروجی بیشتر محصولات کمک کند و یا در نهایت توجه، ایمنی کارکنان را در نظر می گیرند. اما نکته ای که معمولا از آن غافل می شوند چشم نواز بودن محیط کار است. زیبا کردن فضای کار باعث می شود کارکنان محل کار خودشان را دوست داشته باشند و از اینکه در آن فضا مشغول به کار هستند لذت ببرند. شاید کوچکترین نمود از رعایت این اصل این باشد کارکنان هر روز با ذوق و شوق و به موقع در محل کار حاضر می شوند و به محیط کاری خودشان احساس تعلق می کنند. مانند استفاده از گلدان، ایجاد یک فضای آرام برای استراحت که کارکنان بتوانند در آن احساس راحتی کنند، ایجاد یک فضای کتابخانه ای برای استفاده از کتابها و مطالعه. حتی از تأثیر رنگ ها نیز بر خلاقیت و ایجاد جو صمیمانه در محیط کار نباید غافل شد.

• فراهم کردن فرصت برای یادگیری و پیشرفت

خلاقیت و پیشرفت بدون دانش اتفاق نمی افتد. برای اینکه بتوانید پیشرفت را در کارکنان و کسب و کارتان به وجود بیاورید باید به مسائل مرتبط با آموزش کارکنان توجه ویژه داشته باشید. و همواره بودجه مشخصی برای دوره های آموزشی در نظر بگیرید. رعایت این اصل علاوه بر فواید مشخصی که دارد به کارکنان القا می کند که آموزش هم بخشی از وظایف شغلی است و حائز اهمیت است.

• آرامش

خستگی، کار کردن تحت شرایط اضطراب و استرس باعث سرکوب ایده های خلاقانه افراد می شود. وقتی کارکنان بدون لحظه ای استراحت مشغول کار کردن هستند دیگر فرصتی برای فکر کردن ندارند. خیلی از شرکت های بزرگ دارای مجموعه های ورزشی نیز هستند تا کارکنان بتوانند در یک فضای شاد و مفرح خستگی و استرس اجتناب ناپذیر ناشی از فعالیت های کاری را از بین ببرند. شما هم می توانید در حد توان خود از این ایده ها برای ایجاد جوی آرام برای کارکنان خودتان استفاده کنید.

• ایجاد حس مالکیت در کارکنان

اگر کارکنان در چیدمان فضای شغلی، انتخاب ابزار و وسایل کار، لوازم جانبی که در محیط کار هستند و … دخالت داشته باشند و یا دارای مسئولیت باشند باعث می شود نسبت به جایی که کار می کنند احساس مالکیت داشته باشند در نتیجه متعهدانه تر و دلسوزانه تر کار می کنند و جرأت و جسارت ایده پردازی و بیان نظرات و ایده های خود را خواهند داشت. اینکه کارکنان احساس کنند یک عضو مؤثر در یک مجموعه هستند احساس بهتری خواهند داشت و به گونه ای متفاوت کار خواهند کرد.

• ایجاد فضای باز گفت وگو

گفت و گو بین کارکنان درباره مسائل مهم کاری، نظرخواهی از آن ها درباره مسائل نه تنها خلاقیت را بین کارکنان افزایش می دهد بلکه باعث می شود با تعهد بیشتری وظایف شغلی خود را انجام دهند. کار گروهی، نظرخواهی از همه اعضای گروه همیشه نتایج بهتری نسبت به تک روی کردن وکار انفرادی داشته است. فرصت گفت و گو دادن به اعضای گروه باعث می شود احساس هویت وابسته به گروه در آنها شکل بگیرد و هویت شغلی آنها را تقویت می کند. در واقع به واسطه دلبستگی که به وجود می آید کارشان با همه ارکان زندگی شان پیوند می خورد.

رعایت این اصول و بسیاری نکات دیگر باعث می شود فضای کسب و کار شما برای اعضای گروه جوی شاد، سرشار از آرامش و راحتی باشد تا بتوانند آزادانه نظرات، انتقادات و ایده های خودشان را مطرح کنند وجسارت ایده پردازی و خلاقیت را در خود پرورش دهند.

مشاوران مرکز مشاوره فراز مشاور آماده مشاوره و پاسخگویی به سوالات شما عزیزان میباشند.